Parki kulturowe w Polsce – rozmieszczenie i typologia

W ostatnich latach licznie powoływane są nowe parki kulturowe w Polsce z uwagi na potrzebę kompleksowej ochrony krajobrazu. Ta forma ochrony przestrzeni podnosi prestiż obszaru oraz stanowi dobre uzupełnienie powszechnych form ochrony zabytków.

Parki kulturowe powołane do końca 2016 r.

W grupie 35  utworzonych w Polsce do końca 2016 r., można wskazać siedem ich typów z uwagi na rodzaj zasobów objętych tą formą ochrony (numeracja zgodna z tabelą poniżej):

I. PK tworzone w celu ochrony krajobrazu kulturowego obszarów centrów staromiejskich obejmujące ścisłe centra miast

– Park Kulturowy Stare Miasto we Wrocławiu (4),
– Park Kulturowy Stare Miasto w Krakowie (17),
– Park Kulturowy Zespołu Staromiejskiego oraz Zespołu OO. Dominikanów w Jarosławiu (24),
– Park Kulturowy Miasta Końskie (32),
– Park Kulturowy obszaru ulicy Krupówki (18),
– Park Kulturowy dla Obszaru Staromiejskiego (31),
– Park Kulturowy Książęce Miasto Brzeg (23).

Czytaj

Park Kulturowy “Książęce Miasto Brzeg”

Rada Miejska Brzegu przyjęła uchwałę o utworzeniu Parku Kulturowego “Książęce Miasto Brzeg”. Będzie to pierwszy park kulturowy na Opolszczyźnie.

Utworzenie PK poprzedziły ponad roczne badania i analizy dotyczące zasobów krajobrazu kulturowego miasta oraz uwarunkowań przestrzennych. W opracowaniu pt. “Studia i analizy krajobrazu kulturowego miasta Brzegu na potrzeby utworzenia parku kulturowego” (Dworniczak, Kwaśniewski 2016) przestawiono:
– podstawowe źródła i opracowania dotyczące krajobrazu kulturowego miasta;
– uwarunkowania rozwoju przestrzennego miasta oraz funkcji miastotwórczych Brzegu, jako wyznaczników krajobrazowych;
– charakterystyka struktur krajobrazu kulturowego i wyróżników miasta;
– uzasadnienie utworzenia Parku Kulturowego wraz z propozycjami jego nazwy;
– rekomendowane cele i zasady ochrony krajobrazu kulturowego;
– analizę SWOT dla planowanego utworzenia i funkcjonowania PK.

Studium krajobrazu kulturowego miasta Brzegu

W 2016 roku zakończono badania naukowe, których efektem jest opracowanie pt. “Studia i analizy krajobrazu kulturowego miasta Brzegu na potrzeby utworzenia parku kulturowego”. Sporządzone studium krajobrazu kulturowego, pozwoliło na powołanie Parku Kulturowego „Książęce Miasto Brzeg”. Czytaj

Kwerenda i analizy zasobów krajobrazowych historycznego zespołu dworskiego w Kłóbce (Gmina Lubień Kujawski)

Na etapie przedprojektowym wykonano kompleksowe studia i analizy krajobrazu kulturowego.

Obejmowały one:
– kwerendę archiwaliów i materiałów kartograficznych;
– analizy: zasobów kulturowych i przyrodniczych, układu kompozycyjno-krajobrazowego oraz aspektów funkcjonalnych;
– badania terenowe;
– zalecenia dla odtworzenia historycznej kompozycji otoczenia dworu oraz ogrodu krajobrazowego.Czytaj

Studia i analizy krajobrazowe dla zabytkowego parku w Żelaźnie

W ramach opracowania pt. Kwerenda oraz interpretacja źródeł historycznych i opracowań nt. założenia pałacowo-parkowego w Żelaźnie (pow. kłodzki). Analiza zasobów kulturowych i kompozycji założenia oraz propozycje działań konserwatorskich, zleconych przez Fundację Pałac Żelazno, przeprowadzony został szereg badań kameralnych i terenowych.Czytaj

W kierunku rewaloryzacji “Osiedla-Ogrodu”. Krótko o historii jednego z najciekawszych terenów zieleni we Wrocławiu.

Zespół zabudowy mieszkaniowej zlokalizowany pomiędzy ulicami: Bolesława Krzywoustego, Giżycką, Kętrzyńską i Grudziądzką na wrocławskim osiedlu Kowale, jest jednym z pierwszych  modernistycznych osiedli w naszym mieście. Wyróżniają je rozległe tereny zieleni, które stanowią integralny element kompozycji urbanistycznej – wraz z nimi objęto je ochroną poprzez wpis do rejestru zabytkówCzytaj

Numeryczny Model Terenu (NMT) – genialne narzędzie dla badaczy krajobrazu kulturowego

Numeryczny model terenu wykonany techniką skanowania laserowego LIDAR (z ang. Light Detection and Ranging) to baza danych z informacjami na temat ukształtowania i pokrycia terenu. Udostępniany jest w postaci mapy cieniowanej – monochromatycznego odwzorowania ukształtowania terenu.

Zastosowanie numerycznego modelu terenu

Numeryczny model terenu ma wiele zastosowań i jest bardzo przydatny w badaniach z zakresu architektury krajobrazu. NMT ułatwia:
– rozróżnienie elementów naturalnych i antropogenicznych w ukształtowaniu terenu;
– rozczytanie historycznych form zagospodarowania terenu;Czytaj

Studia i analizy środowiska kulturowego dawnego założenia zamkowego w Karłowicach (gm. Popielów, woj. Opolskie)

Opracowanie wykonane na zlecenie Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Opolu obejmuje trzy części:
Tom I.  Kwerenda archiwaliów i publikacji n.t. zamku i areału zamkowego w Karłowicach. (Artur Kwaśniewski)
Tom II. Zamek w Karłowicach: badania architektoniczne i badania stratygrafii tynków. (Artur Kwaśniewski)
Tom III. Zamek w Karłowicach na tle założenia osadniczego i dawnego areału zamkowego. Analiza zasobów środowiska kulturowego i przyrodniczego. (Łukasz Dworniczak, Artur Kwaśniewski)

Wkrótce więcej informacji. 

Atlas krajobrazowy Republiki Czeskiej

W Europejskiej Konwencji Krajobrazowej (EKK) z 2000 roku, ratyfikowanej przez większość krajów europejskich (w tym Polskę w 2004 r.) zapisano, iż krajobraz to obszar, postrzegany przez ludzi, którego charakter jest wynikiem działania i interakcji czynników przyrodniczych i/lub ludzkich. W tym ujęciu kluczowe jest dostrzeżenie zarówno elementów naturalnych jak i antropogenicznych oraz relacji zachodzących między nimi. Mapy krajobrazów z XX w. w większości dotyczyły głównie środowiska przyrodniczego. Za sprawą EKK, standardem jest kompleksowe rozpoznanie zasobówCzytaj

Łukasz Dworniczak – wykaz publikacji i opracowań naukowych

 

2016

Łukasz Dworniczak, Artur Kwaśniewski, Oleg Mycak, Tomasz Ossowicz , Studia i analizy krajobrazu kulturowego miasta Brzegu na potrzeby utworzenia parku kulturowego Wrocław 2016, Raport serii SPR nr W1A/S-036/2016, Wrocław, 2016

Dworniczak Ł. Solecka I. 2016: Obywatele kształtują krajobraz miasta. Aspekty przestrzenne i funkcjonalne inicjatyw zgłaszanych w ramach Wrocławskiego Budżetu Obywatelskiego 2013-2014. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu nr 443, Gospodarka przestrzenna XXI wieku, 2016, s. 220-231

Artur Kwaśniewski, Łukasz Dworniczak, Studia i analizy środowiska kulturowego w rejonie zamku Świny (pow. jaworski), Wrocław 2016, Raport serii SPR nr W1A/S-038/2016, Wrocław, 2016

Lechowska Weronika, Dworniczak Łukasz, Kwaśniewski Artur 2016: Walory kulturowe i turystyczne miasta Brzegu w ocenie mieszkańców [w:] Architektura w przestrzeni / [red. nauk. Jacek Leśny, Jędrzej Nyćkowiak]. Poznań : Młodzi Naukowcy, 2016. s. 51-57.

Моника Земяньска, Лукаш дворничак 2016: Hеобходимые принципы поcадки придорожных  деревьев и надзора за работами  [b:] Камил виткош-Гнах, Петр тышко-хмеловец (red.), Забота о деревьях. Научные рекомендации для практиков, s. 165 – 193
[ZIEMIAŃSKA M. DWORNICZAK Ł.  2016: Podstawowe zasady sadzenia drzew przydrożnych i nadzoru prac wykonawczych [w:] Witkoś-Gnach K., Tyszko-Chmielowiec P. (red.), Pielęgnacja drzew. Poradnik dla praktyków, s. 165 – 193]

2015

Artur Kwaśniewski, Łukasz Dworniczak, Kwerenda oraz interpretacja źródeł historycznych i opracowań nt. założenia pałacowo-parkowego w Żelaźnie (pow. kłodzki). Analiza zasobów kulturowych i kompozycji założenia oraz propozycje działań konserwatorskich, Raport serii SPR nr W1A/2015/S-050, Wrocław 2015

Artur Kwaśniewski, Łukasz Dworniczak, Studia i analizy środowiska kulturowego sołectwa Pokój (Woj. Opolskie). Tom I1. Analiza zasobów środowiska kulturowego miejscowości Pokój, Raport serii SPR nr W1A/2015/S-052, Wrocław 2015

Łukasz Dworniczak, Artur Kwaśniewski, Studia i analizy środowiska kulturowego dawnego założenia zamkowego w Karłowicach (gm. Popielów, woj. Opolskie), Tom III Zamek w Karłowicach na tle założenia osadniczego i dawnego areału zamkowego. Analiza zasobów środowiska kulturowego i przyrodniczego, Raport serii SPR nr W1A/2015/S-004, Wrocław

2014

ZIEMIAŃSKA M. DWORNICZAK Ł. 2014: Projektowanie zadrzewień w krajobrazie otwartym [w:] Witkoś-Gnach K., Tyszko-Chmielowiec P. (red.), Drzewa w krajobrazie. Podręcznik praktyka, s. 241 – 270
ISBN: 978-83-63573-09-6

ZIEMIAŃSKA M. DWORNICZAK Ł. 2014: Zasady obowiązujące przy wykonywaniu nasadzeń drzew przydrożnych oraz nadzorowaniu związanych z tym prac [w:] Witkoś-Gnach K., Tyszko-Chmielowiec P. (red.), Drzewa w krajobrazie. Podręcznik praktyka, s. 271 – 300

DWORNICZAK Ł. ZIEMIAŃSKA M. 2014: Wartość układów alejowych w krajobrazie kulturowym [w:] Witkoś-Gnach K., Tyszko-Chmielowiec P. (red.), Drzewa w krajobrazie. Podręcznik praktyka, s. 301 – 314

PODHAJSKA E., ZIENOWICZ M., DWORNICZAK Ł. 2014: Zagospodarowanie zbiornika retencyjnego w Ligocie Górnej, k/Kluczborka, jako przykład obiektu rekreacyjnego o charakterze zrównoważonym. [w:] Skowronek J. [red.] Innowacyjne rozwiązania rewitalizacji terenów zdegradowanych, Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych, Katowice, s. 153-164

DWORNICZAK Ł. 2014: Partycypacja społeczna w gospodarowaniu krajobrazem, [w:] Wiszniowski J. (red.), Współczesne metody reintegracji osiedli, Oficyna Wydawnicza PWr, Wrocław s. 73-90

DWORNICZAK Ł. HERMANSDORFER M., WESOŁOWSKI P. 2014: Koncepcja zagospodarowania Parku Rataja w Poznaniu, [w:] Wiszniowski J. (red.), Współczesne metody reintegracji osiedli, Oficyna Wydawnicza PWr, Wrocław s. 145-159

2013

DWORNICZAK Ł. 2013: Ochrona i gospodarowanie krajobrazem Wrocławskiego Obszaru Funkcjonalnego w świetle Europejskiej Konwencji Krajobrazowej, Rozprawa doktorska, Wydział Architektury, Politechnika Wrocławska, Wrocław
Biblioteka cyfrowa: http://www.dbc.wroc.pl/dlibra/doccontent?id=24303&from=FBC

2012

ZIEMIAŃSKA M. DWORNICZAK Ł. 2012: Ochrona i projektowanie alei wzdłuż ciągów komunikacyjnych [w:] Tyszko-Chmielowiec P., Witkoś K. [red.] 2012, Aleje podręcznik użytkownika jak dbać o drzewa, żeby nam służyły?, FER Wrocław, s. 133-165

DWORNICZAK Ł., SZENDI A. 2012: Tożsamość Wrocławia w kontekście jego zieleni , w: Trocka-Leszczyńska E., Przesmycka E. [red.] 2012: Miasto w kulturze, Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław, s. 199-206. ISBN 978-83-7493-740-5

DWORNICZAK Ł. 2012: Identyfikacja charakteru krajobrazu jako nowa procedura wspomagająca proces planowania przestrzennego, Problemy Ekologii Krajobrazu, 2012, t. 32, s. 15-25

DWORNICZAK Ł. 2012: Zielone pierścienie jako systemy ograniczające niekontrolowany rozrost miast. Koncepcja Zielonego Pierścienia wokół Wrocławia, [w:] Drapella-Hermansdorfer A. [red.] 2012: Polska Polityka Krajobrazowa, Wrocław

STOJAK M., DWORNICZAK Ł. 2012: Krajobraz Holandii od-nowa, Architektura Krajobrazu nr 4/2012, Wrocław, s. 57-54

DWORNICZAK Ł. 2012: Koncepcja Zielonego Pierścienia wokół Wrocławia, Przegląd Urbanistyczny Tom VI, Wrocław, s. 104 – 105

2010

KWAŚNIEWSKI A. DWORNICZAK Ł. 2010: Między rozumem a intuicją. Architektura krajobrazu w teorii, pracach projektowych i działaniach edukacyjnych Zakładu Kształtowania Środowiska Politechniki Wrocławskiej, w: Architektura Krajobrazu 3 2010, UP we Wrocławiu, Wrocław, s. 88-93

CEBRAT K., DWORNICZAK Ł. 2010: Mam prawo do życia w czystym środowisku, w: Mam prawo” kampania społeczna na rzecz aktywnego obywatelstwa, DFOP Wrocław

2009

DWORNICZAK Ł. 2009: Koncepcja wstępna Zielonego Pierścienia wokół Wrocławia i propozycje rozbudowy systemu ochrony krajobrazu, Raport serii SPR nr: I01/2009/S-924, Wrocław